Bardzo lubię książki wydawane przez Wydawnictwo Poznańskie. Cechuje je wysoka jakość, zarówno jeśli chodzi o oprawę graficzną, jak i wartość merytoryczną. O serii „Mitologie świata” słyszałam już wcześniej, ale nie miałam okazji sięgnąć po żadną z tych pozycji, nad czym ubolewam. Do czasu, aż ukazała się książka „Korea. Przewodnik po mitach, rytuałach i wędrówkach dusz”, której autorami są Heinz Insu Fenkl i Bella Myong-wol Dalton-Fenkl.
Korea to kraj, o którym teraz powiedzieć możemy, że jest bardzo modny. Zewsząd zalewają nas popowe grupy muzyczne, kosmetyki, filmy i animacje z tego kraju. Dla nas, Polaków, Europejczyków, Półwysep Koreański i zamieszkujący go ludzie, nadal noszą znamiona wielkiej egzotyki. Jaka jest Korea? Skąd wzięła się specyficzna kultura tego kraju i jak możliwe jest to, że jeden z najbardziej rozwiniętych gospodarczo krajów na świecie, symbol dobrobytu i postępu, tak mocno osadzony jest w kulturze dawnych wierzeń?
Historia Półwyspu Koreańskiego jest zasadniczo historią wielkiej wojny. Od stuleci tereny te leżały w sferze zainteresowania sąsiadów. Także tych zamorskich. Dziesięciolecia okupacji, trudne warunki życiowe ze względu na górzyste ukształtowanie terenu – to wszystko miało niewątpliwie znaczący wpływ na to, w co wierzyli (i ciągle wierzą) Koreańczycy. Ich filozofia i religia w dużym stopniu skupia się na bóstwach zakorzenionych w siłach natury. Wioski oddalone od siebie dużymi odległościami, trudnymi do przebycia szlakami górskimi, wywołane częstokroć przemocą oddzielanie ludzi, sprawiły, że w różnych regionach półwyspu wykształciły się bóstwa charakterystyczne jedynie dla tych miejsc. W trakcie lektury „Korea. Przewodnik po mitach, rytuałach i wędrówkach dusz” towarzyszyło mi ogromne zdumienie. Wywołane zarówno ilością, jak i wielką różnorodnością legend i podań. To lektura, która jest naprawdę ogromnie ciekawa. I bardzo przystępna dla laików. Moja wiedza o kulturze Korei nie jest może mała, ale także nie należę do grona osób o szerokiej wiedzy w tym temacie. Mnóstwo wartościowej wiedzy dała mi ta książka. Pomogła zrozumieć szereg uwarunkowań. Istotnymi elementami tej lektury są: przystępność języka, duża ilość fotografii i szeroki kontekst omawianych zagadnień. Bardzo cenne jest to, że ta pozycja nie skupia się na przytaczaniu mitów, ale prezentuje ich wpływ na ludzkie życie.
Dlaczego to właśnie tygrys został wybrany narodowym zwierzęciem Korei, mimo tego, że obywatele byli mocno podzieleni i wielu z nich do dziś uważa, że powinien nim być królik, czyli symbol sprawności i sprytu? Skąd tak silna obecność tygrysa w kulturze? Tygrysy na Półwyspie Koreańskim dziś praktycznie już nie występują. Owszem, zdarza się, iż widywane są w odległych górach Korei Północnej, ale zasadniczo jest to gatunek, który w tym rejonie świata wyginął. Jednakże pozycja tygrysa w mitologii i wierzeniach Koreańczyków jest bardzo silna. To zwierzę od stuleci cenione za siłę i majestat, ale także wywołujące strach. Paniczny lęk przed czymś potężnym, nieokiełznanym. Pozwolę sobie przytoczyć bardzo interesujący i skłaniający do refleksji mit o tygrysie, zatytułowany „Osąd królika”:
W tej opowieści tygrys, który wpadł do dołu, woła o pomoc. Pewien mężczyzna zgadza się go uratować, pod warunkiem, że zwierzę go nie pożre. Kiedy po uwolnieniu zwierzę próbuje się rzucić na swego wybawcę, ten błaga agresywne zwierzę, by spytało inne istoty – sosnę, wołu oraz królika – czy takie postępowanie będzie sprawiedliwe. Drzewo wraz z wołem twierdzą, że tygrys powinien zjeść człowieka, bo sami są nieustannie wykorzystywani przez ludzi, królik zaś stwierdza, że nie może wydać osądu, póki nie zobaczy, od czego zaczęło się całe nieporozumienie. Tym samym tygrys podstępem ląduje ponownie w dole. Królik orzeka, że do żadnego sporu nigdy by nie doszło, gdyby mężczyzna nie uwolnił tygrysa, po czym dodaje: Nikt, nawet człowiek, nie powinien być karany za swoją dobroć”. *
To jeden z wielu mitów przytoczonych w książce i przypowieść, która dużo mówi nam o filozofii mieszkańców Korei. Od ludzi gór, rolników, pasterzy po geniuszy nowoczesnych technologii, piosenkarzy, influencerów. Dziś to Seul wyznacza wiele światowych trendów. Dla mieszkańców Europy staje się mekką, do której udają się, by zobaczyć kraj, który niejako funkcjonuje na prawach dwóch światów – starego i nowego. Tam, gdzie taoizm, szamanizm i wiara w moc duchów przodków miesza się z nowoczesnością, kultem piękna i modą. Półwysep Koreański, podzielony równo na wysokości trzydziestego ósmego równoleżnika, to dwa sąsiadujące ze sobą państwa, które funkcjonują tuż obok siebie w stanie stałego zagrożenia wojennego. To jeden z najbardziej zmilitaryzowanych obszarów na świecie. Korea Południowa – symbol bogactwa i swobody i jej uboga siostra – Korea Północna – państwo, kojarzące się z jednym z najbardziej okrutnych reżimów współczesnego świata. Sąsiedzi z piekła rodem, a niegdyś jeden kraj. Kraj rozdzielony licznymi konfliktami i wpływami Chin, Rosji i Stanów Zjednoczonych.
Jeżeli chcecie przekonać się dlaczego w Korei smoki mają swoje ważne miejsce i dlaczego niektórzy wierzą w wyższość królika nad tygrysem, to koniecznie musicie sięgnąć po tę niesamowitą lekturę. Wspaniałe tłumaczenie Dominiki Chybowskiej-Jang i bardzo pomocne przypisy pomagają odnaleźć się w tej niełatwej, ale jakże intrygującej tematyce. Świetnie napisana książka, która nie wymaga od czytelnika przygotowania merytorycznego. Napisana przejrzyście, bardzo przyjemnym językiem, jest źródłem cennej wiedzy i licznych ciekawostek. Bez sztywności i nudy. Bardzo interesująca lektura, która daje możliwość zdobycia naprawdę wartościowych informacji. Bardzo dużo jest też rysunków i fotografii. Prawdziwe kompendium wiedzy o kulturze i religii Korei. Dla każdego, kto interesuje się Azją, egzotycznymi kulturami i po prostu ciekawy jest świata i ludzi. Fantastycznie czyta się tę książkę. Na pewno sięgnę także po inne tytuły z serii „Mitologie świata”. Bardzo podoba mi się forma i jakość tej serii.
* powyższy mit w całości zacytowałam z książki „Korea. Przewodnik po mitach, rytuałach i wędrówkach dusz”.
