Joanna Jax jest autorką z wyjątkowo bogatym dorobkiem literackim. Charakterystyczny styl i umiejętność ożywiania minionych epok to jej znaki rozpoznawcze. W swoich książkach porusza złożone, niełatwe problemy, a wszystko to na tle barwnej, ale i skomplikowanej historii Polski. Mam już za sobą lekturę kilku jej powieści, dlatego chętnie sięgnęłam po „Kolor zemsty”. Czy ta historia także wzbudziła we mnie czytelnicze emocje?
Rok 1965. Julita Stawiszyńska pisze pracę o dziełach sztuki zrabowanych w trakcie wojny. Podczas swoich badań w archiwum, trafia na fotografię, przedstawiającą niemieckiego oficera, zrobioną w przedwojennym mieszkaniu jej rodziców. W tle widać obraz, który należał do jej ojca. Wiele lat poszukiwań nie dało odpowiedzi na pytanie co stało się z zaginionym dziełem. Gdy Julita pokazuje zdjęcie ojcu, spotyka się z jego dziwną i niepokojącą reakcją. To skłania ją do rozpoczęcia własnego dochodzenia. Co wydarzyło się w latach czterdziestych i jaka jest prawda o jej zaginionej matce? Czy to, w co do tej pory wierzyła, to perfidnie zbudowana piramida kłamstw?
„Kolor zemsty” to jedna z tych historii, które od początku przykuwają naszą uwagę. Joanna Jax buduje opowieść opartą na dwóch planach czasowych. Z jednej strony poznajemy bieżące wydarzenia, czyli te, które mają miejsce w 1965 roku. Z drugiej zaś śledzimy historię Weroniki Lazurek, która w latach trzydziestych wychowywana przez zimną i wymagającą ciotkę, marzy o tym, by rozpocząć naukę w szkole pielęgniarskiej i opuścić dom wujostwa. Droga, którą wybierze nie będzie łatwa. Podejmując się małżeństwa z mężczyzną, którego mało zna, Weronika podejmie decyzje, które zaważą na losach wielu ludzi.
Jaki ciężar może mieć jedno kłamstwo? Czy wybory, których dokonujemy, dyktowane naszymi osobistymi pobudkami, rzutować mogą na życie innych ludzi? Jaką cenę przychodzi nam zapłacić za jeden nierozważny krok?
Joanna Jax napisała interesującą i trzymającą w napięciu sagę rodzinną. „Kolor zemsty” łączy w sobie elementy powieści historycznej, dramatu i miłosnej historii. Bardzo podoba mi się styl Jax. To, jak z niewymuszoną lekkością potrafi mówić o tematach złożonych moralnie, bardzo trudnych do oceny i niejednoznacznych. Życie Julity, dotąd poukładane, przewidywalne, oparte na silnym fundamencie, rozpada się w zaledwie kilka dni. Wszystko to, co znała, w co wierzyła, okazuje się ułudą. Historia, która korzeniami sięga do lat wojennych, kiedy zwykłym ludziom przychodziło podejmować decyzje tak trudne, tak bardzo wymagające, że częstokroć rzutowały one na całym ich późniejszym życiu. Wyjątkowo trudny los kobiet w tym czasie, trudności w osiągnięciu swoich celów, uzależnienie od mężów – wszystko to składa się na opowieść o miłości, macierzyństwie i zazdrości. O władzy człowieka nad człowiekiem i wielkiej sile kłamstwa, którego konsekwencje okazały się bezlitosne. Joanna Jax doskonale porusza się w takiej tematyce. Z dużym pietyzmem buduje swoich bohaterów. Ich losy często są pokrętne, skomplikowane, bardzo tragiczne. A wszystko to ukazane na tle wielkich wydarzeń historycznych. W trudnych realiach, które często testowały człowieczeństwo. Historia jednej rodziny, która utraciła wszystko. Utraciła siebie.
Z licznego dorobku Joanny Jax przeczytałam dotąd około dziesięciu powieści. W moim osobistym rankingu „Kolor zemsty” wysuwa się na pierwsze miejsce! Ta książka posiada wszystko, czego oczekuję od takiego rodzaju literatury: interesujący bohaterowie, doskonale oddane realia historyczne i złożone dylematy moralne, które stają się główną osią tej opowieści. Jax operuje słowem tak, że lektura jej powieści przynosi autentyczną przyjemność. Piękny język, który nadaje opowieści głębi. Historia wojennych losów bohaterów, tajemnica zaginionego obrazu i bolesne zderzenie z tym, że wszystko to, co znasz, w co wierzysz i co kochasz, jest oszustwem. Czy prawda wyzwala? Czy odarcie z mitu przynosi ukojenie? Joanna Jax nie unika trudnych wyzwań, odważnie stawia pytania, z namaszczeniem tworzy opowieść pełną nieoczekiwanych zwrotów, dramaturgii i zaawansowaną emocjonalnie. Taka historia wydaje się być wręcz idealnym scenariuszem filmowym.
Codzienność, tak dobrze znana, oswojona, bezpieczna. Miłość ojca samotnie wychowującego córkę. Tragiczny los zaginionej matki – Julita pogodziła się z tym, jak ułożyły się losy jej rodziców. Zaakceptowała zdarzenia, które za sprawą politycznego młyna stały się udziałem jej bliskich. Jest szczęśliwa, realizuje swoje marzenia, wchodzi w dorosłość z optymizmem. Jedno zdjęcie, jedno wydarzenie, jedno pytanie, burzą świat, który znała. Nieustanne ludzkie dążenie do tego, by poznać prawdę. By odnaleźć przyczyny. By zrozumieć. Co stanie się, gdy prawda, którą tak bardzo chcesz odkryć okaże się toksyczna? Czy prawda zawsze przynosi rozwiązania? Co stanie się, gdy to, czego się dowiesz, spróbuje cię zniszczyć? Przewrotna, nadzwyczaj autentyczna i przejmująca opowieść, która staje się rysą na tafli życia. Przepięknie napisana i bardzo prawdziwa historia. To nie jest wyłącznie propozycja dla czytelników powieści obyczajowych z historycznym tłem. To powieść, która spodoba się tym, którzy lubią trudne, wstrząsające powieści. Stawiająca pytania o to, jakie mamy prawo do ingerowania w czyjeś życie. Czy jesteśmy odpowiedzialni za słowa i czyny, które niosą za sobą ogromny ładunek uczuciowy. Czy możemy kłamać, by chronić siebie? To również opowieść o rodzicielskiej miłości, zaślepieniu i zdradzie. O tym, jak trudno jest przebaczać.
